اوراق مشتقه آب و هوا

اوراق مشتقه آب و هوا

بدي آب و هوا همواره زيان هاي فراواني را متوجه انسان ها كرده است، به طوري كه با شنيدن نام طوفان و ساير بلاهاي طبيعي، همه ما فوراً به ياد خسارات اقتصادي و جاني آنها مي افتيم. براي مثال، همين چندي پيش دو طوفان سهمگين كاترينا و ريتا با درنورديدن سواحل آمريكا، دو ايالت اين كشور را با فاجعه اقتصادي و انساني عظيمي مواجه ساختند كه تبعات ناشي از آنها حداقل تا دهه آينده به قوت خود باقي خواهد ماند. امروزه حتي اعلام زودهنگام تغييرات جزيي آب و هوا نيز براي جوامع و واحدهاي اقتصادي هزينه بردار است. براي مثال، يك هفته پيش سازمان هواشناسي انگليس به اطلاع شهروندان اين كشور رساند كه به احتمال زياد زمستان بسيار سردي را در پيش رو خواهند داشت. اين گزارش در واقع شهروندان انگليسي را از افزايش تعرفه هاي سوختي، كاهش روزهاي كاري و اختلال در سفرهاي برون شهري آگاه مي كرد. موارد يادشده همراه با مسايل مشابه ديگر، باعث شده تا شركت ها براي جلوگيري از خسارات مالي ناشي از بدي آب و هوا از ابزارهاي مالي هوشمند استفاده نمايند.
قراردادهاي مديريت ريسك آب و هوا موسوم به " اوراق مشتقه آب و هوا " و " اوراق بهادار بلاياي طبيعي" از جمله اين ابزارهاي مالي هوشمند به شمار مي روند. در حقيقت، شركت ها از اين دو ابزار مالي براي برطرف كردن اثرات منفي نوسانات دماي آب و هوا و وقوع سيل و طوفان بر كسب و كار خود استفاده مي كنند. بر همين اساس، مؤسسات مالي و اعتباري نظير شركت هاي بيمه و بانك ها درصدد تهيه و تدوين بيمه نامه براي موارد ياد شده هستند.
در سال هاي اخير با بروز طوفان ها و ساير بلاياي طبيعي و غيرطبيعي، استفاده از اين دو ابزار مالي (اوراق مشتقه آب و هوا و اوراق بهادار بلاياي طبيعي) كه هم قابل معامله در بورس ها هستند و هم قابليت فروش در فرابورس ها را دارند، افزايش چشمگيري يافته است. در اين ميان، شركت هاي بخش انرژي و كشاورزي از جمله مشتريان دائمي اين دو ابزار مالي مي باشند، زيرا اين دو بخش بيشترين آسيب را از بلاياي طبيعي متحمل مي شوند. شركت بيمه اتكايي "سوييس ري" كه از جمله شركت هاي بيمه اتكايي معتبر در سطح جهان مي باشد، ارزش فعلي اين دو ابزار مالي را در سطح كل جهان حدود 5 ميليارد دلار برآورد كرده است. تا 20 سپتامبر امسال هم تعداد 612 هزار مورد از اين دو قرارداد اوراق بهادار در بورس تجاري شيكاگو(CME) مورد معامله قرار گرفته كه بسيار فراتر از تعداد 4446 قرارداد منعقد شده در كل سال 2002 مي باشد. البته بايد توجه داشت كه اين دو قرارداد حفاظتي به شكل هاي گوناگوني براي پوشش حوادث طبيعي تنظيم مي شوند. براي مثال، استفان دوروتي، كارشناس قراردادهاي ياد شده در بورس لندن، پوشش شمار روزهاي يخبندان در فرودگاه آمستردام يا تأثير منفي بارندگي بر محصول آلبالو و گيلاس را از موارد كاربرد تنظيم اين قراردادها ذكر مي كند. در هر صورت، شواهد و قراين موجود همگي حاكي از اين مطلب هستند كه با وجود فراواني حوادث و بلاياي طبيعي در سراسر جهان، حالا ديگر فقط شركت هاي آمريكايي نخواهند بود كه از ترس طوفان هاي سهمگين گاه و بيگاه، بايد از اين دو ابزار مالي و مشتقات آنها براي خنثي كردن اثرات مخرّب بلاياي طبيعي بر روند كسب و كار خود استفاده كنند، بلكه شركت هاي بزرگ و كوچك ساير كشورهاي جهان نيز مجبورند بهاي اين دو پشتوانه حفاظتي را بپردازند تا آثار منفي حوادث طبيعي تا حد امكان كاهش يابد.
ماهنامه اقتصاد ايران، شماره 82، مهر 1386